Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα… Ουρανούπολη Χαλκιδικής -Tο κατώφλι του Άθω

H Ουρανούπολη είναι το κατώφλι του Άθω. Είναι ο τελευταίος κοσμικός τόπος στον οποίο φθάνει ο επισκέπτης που σκοπεύει να επισκεφθεί τη μοναστική πολιτεία. Καθημερινά από το μικρό λιμάνι στη σκιά του Πύργου ξεκινούν τα καράβια στα οποία επιβιβάζονται οι προσκυνητές (αφού προηγουμένως εφοδιαστούν από το «γραφείο προσκυνητών» τη σχετική άδεια) για να φθάσουν στο επίνειο του Αγίου Όρους, τη Δάφνη.

Η Ουρανούπολη του χθές


H Oυρανούπολη πήρε το όνομά της από την αλεξανδρινή πόλη που ίδρυσε το 315 π.Χ ο Αλέξαρχος, ο γιός του Αντιπάτρου και αδελφός του Κασσάνδρου. Η πόλη αυτή κτίσθηκε πάνω στα ερείπια της Σάνης αποικίας των Ανδρείων, την οποία κατέστρεψε εκ θεμελίων ο Φίλιππος ο Β΄. Σωζόμενα νομίσματά της φέρουν την επιγραφή «ΟΥΡΑΝΙΑΣ ΠΟΛΕΩΣ» και άλλα «ΟΥΡΑΝΙΔΩΝ ΠΟΛΕΩΣ» και παράσταση της Ουρανίας Αφροδίτης, καθισμένης σε σφαίρα από τη μια όψη και από την άλλη τον ήλιο ακτινοστεφή με οκτώ ακτίνες.


Το 10ο αιώνα στη χερσόνησο του Άθω ιδρύονται τα πρώτα μοναστήρια. Ένα από αυτά είναι και η «Μονή Ζυγού» ή «Φραγγόκαστρο» που βρίσκεται κοντά στην Ουρανούπολη, όπου ασκήθηκε για ένα περίπου χρόνο ο Όσιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης ο ιδρυτής της Μεγίστης Λαύρας. Η Μονή αυτή βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ανασκαφής κατά την οποία αποκαλύπτονται σημαντικά ευρήματα και κατέχει το σπουδαίο προνόμιο να είναι η μοναδική εκτός Αγίου Όρους και επομένως να είναι επισκέψιμη από γυναίκες.

Στις αρχές του 14ου αιώνα χτίζεται από τη Μονή Βατοπαιδίου ο βυζαντινός Πύργος που δεσπόζει στην Ν.Δ άκρη του χωριού με σκοπό τη προστασία του μετοχιού και είναι ο πιο μεγάλος και ο πιο καλά διατηρημένος (ιδιαίτερα μετά από την πρόσφατη αναπαλαίωσή του από τη 10η εφορία βυζαντινών αρχαιοτήτων) στη Χαλκιδική. Το 19ο αιώνα μετά από σεισμό γκρεμίζεται ο τελευταίος όροφός του. Τότε επισκευάζεται και παίρνει τη τελική του μορφή. Παράλληλα κτίζονται τα συνοδευτικά του κτίρια. Ένα από αυτά στεγάζει σήμερα το γραφείο της κοινότητας.
Μετά τη μικρασιατική καταστροφή πρόσφυγες από τα νησιά του Μαρμαρά στη Προποντίδα συγκεντρώνονται στο χώρο αυτό βρίσκοντας στέγη στο Πύργο, στα κοντινά του κτίρια και σε αντίσκηνα. Το 1926 κτίζονται από μια γερμανική εταιρεία τα πρώτα σπίτια του χωριού, κάποια από τα οποία διατηρούνται ακόμη.

Αργότερα οι κάτοικοι χτίζουν την Εκκλησία, το Σχολείο και αρχίζει να οργανώνεται μια κοινότητα με το όνομα «Προσφόριον», ύστερα «Πύργος» και γύρω στο 1960 παίρνει το οριστικό της όνομα «Ουρανόπολη». Το 1928 συνδέεται με τη ζωή του χωριού το ζεύγος Lock που εγκαθίσταται στον πύργο.

Η συνεργασία του ζεύγους που χρησιμοποιεί σχέδια αντιγραμμένα από κώδικες των μοναστηριών με κατοίκους του χωριού που γνωρίζουν τη τέχνη του χαλιού, βάζει τα θεμέλια μίας τοπικής βιοτεχνίας που έδωσε δουλειά και έσοδα σε πολλές οικογένειες. Τη δεκαετία του 60  έρχονται οι πρώτοι τουρίστες, κατασκευάζονται δρόμοι, έρχεται ο ηλεκτρισμός, κτίζεται το ξενοδοχείο Ξενία.

Η ουρανούπολη του σήμερα
Σήμερα η Ουρανούπολη θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα θέρετρα της βόρειας Χαλκιδικής. Διαθέτει αρκετά εστιατόρια και καταλύματα για διαμονή όπως, ενοικιαζόμενα δωμάτια, studios, επιπλωμένα διαμερίσματα και ξενοδοχεία που μπορούν να προσφέρουν στον επισκέπτη καλό φαγητό και άνετη παραμονή.

Τους θερινούς μήνες κάθε μέρα εκτελούνται κρουαζιέρες από το λιμάνι του χωριού στη δυτική πλευρά του Άθω, στις οποίες μπορεί κανείς να δει (από μακριά) όσα μοναστήρια βρίσκονται εκεί. Μπορεί ακόμη να χαρεί τη θάλασσα στις όμορφες και καθαρές ακτές της ή να εκδράμει δια θαλάσσης στα απέναντι νησιά, τα Δρένια.

Για όσους αγαπούν τη φύση υπάρχουν αρκετοί δρόμοι περιπάτου στους κοντινούς κατάφυτους από ελιές και πεύκα λόφους. Έχουν ακόμη τη δυνατότητα να επισκεφθούν την περιοχή «Σέρβικο» στη Βόρεια πλευρά της χερσονήσου η τη «Μονή Ζυγού» που απέχει μόλις 2 χιλιόμετρα από το χωριό. Στο χωριό μπορεί να επισκεφθεί τον βυζαντινό πύργο σε μια πτέρυγα του οποίου υπάρχει έκθεση βυζαντινών αρχαιοτήτων και εικόνων.


Σε κάποια μαγαζιά λαϊκής τέχνης υπάρχουν τα φημισμένα χαλιά με τα βυζαντινά σχέδια και τα χαλιά από τρίχα κατσίκας καθώς και δείγματα βυζαντινής αγιογραφίας ή κοσμήματα φτιαγμένα με φυσικές πρώτες ύλες. Μπορεί επίσης να προμηθευτεί προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας όπως λάδι, κρασί, μέλι, τσίπουρο, ρίγανη, διάφορα τσάγια κ.α. Τα βράδια στις ταβέρνες μπορεί να γευτεί τα φρέσκα ψάρια του Σιγγιτικού και να απολαύσει ξένοιαστες στιγμές στα διάφορα σημεία αναψυχής και αν σταθεί τυχερός μπορεί να ζήσει και πολιτιστικές εκδηλώσεις που συμβαίνουν τις πανσέληνες νύχτες του Αυγούστου.

Νησάκια Δρένια

Οι ντόπιοι τα λένε «Γαϊδουρονήσια» και είναι ένα σύμπλεγμα μικρών νησιών σε απόσταση δύο μιλίων απο την Ουρανούπολη και την Αμμουλιανή. Μπορείτε να πάτε με δικό σας σκάφος ή να νοικιάσετε βάρκα απο την Ουρανούπολη ή απο το Καμπούδι (δε χρειάζεται δίπλωμα) TEL : 6974 953 878.

Ο Πύργος της Ουρανούπολης

Θεωρείται ότι υπήρχε ήδη το 1344, αλλά μάλλον είναι παλαιότερος και πιθανώς, κτίστηκε σε θέση παλαιότερης εγκατάστασης.
Εδώ φιλοξενήθηκε, το Μάιο του 1379 ο «Δεσπότης» (βασιλεύς) της Θεσσαλονίκης Ιωάννης Παλαιολόγος και κατά την εδώ παραμονή του απήλλαξε τον πύργο από τις φορολογικές υποχρεώσεις.
Κατά τον σεισμό του 1585 έπαθε σοβαρές ζημιές με αποτέλεσμα να ακολουθήσουν εκτεταμένες επισκευαστικές εργασίες. Στη συνέχεια και κατά τον Αύγουστο του 1858 άρχισαν εκτενείς επισκευαστικές και ανακατασκευαστικές εργασίες, δίνοντας την τελική του μορφή που βλέπουμε μέχρι σήμερα.

Στο βυζαντινό πύργο ανήκει όλο το κάτω μέρος του πέτρινου κτίσματος, εκτός των δύο τελευταίων ορόφων. Οι δύο τελευταίοι όροφοι, καθώς και ένας ακόμα που χάθηκε, χρονολογούνται στην τουρκοκρατία, πιθανότατα μετά το σεισμό του 1585.

Το ξύλινο εσωτερικό του πύργου, μαζί με τη σημερινή στέγη του, ανήκουν στην ανακατασκευή του 19ου αιώνα, η οποία φαίνεται ότι ολοκληρώθηκε το 1862. Ακολούθησε η κατασκευή της εξωτερικής σκάρπας, δηλαδή του λοξού τοίχου αντιστήριξης. Σήμερα, μετά τις πρόσφατες εργασίες αποκατάστασης το εσωτερικό του πύργου διατηρείτε με τις αυθεντικές κατασκευές του 19ου αιώνα.

Στον εξωτερικό χώρο της ανατολικής πλευράς του πύργου είναι προσαρτημένος μπαρμπακάς (οχυρός περίβολος), ο οποίος μάλλον είναι πρόσκτισμα της πρώιμης τουρκοκρατίας με μεταγενέστερες επισκευές. Οι σημερινοί χώροι κατοικίας και αποθηκών στο εσωτερικό του μπαρμπακά πρέπει να
έγιναν στα μέσα του 19ου αιώνα.

Στο βορειοδυτικό μέρος του πύργου βρίσκεται το κτίριο του αρσανά, κτισμένο το 1865, μαζί με την αποβάθρα η οποία δεν σώζεται. Αποτελείται από τον ημιυπόγειο χώρο φύλαξης της μετοχικής βάρκας, τις αποθήκες στο ημιανώγειο και το προς κατοικία ανώγειο με το χαγιάτι του.

Στο όλο κτιριακό συγκρότημα του μετοχίου προσαρμόζονταν και πολλά άλλα κτίρια όπως αποθήκες, αχυρώνες, ελαιουργείο, «κολληγόσπιτα», πηγάδια κλπ), από τα οποία έχουν σωθεί μόνο δύο, σε απόσταση 50 μ. ΝΑ του πύργου. Οι μετοχικές εγκαταστάσεις του Προσφορίου χρησιμοποιούντο, για πολλά χρόνια ως κατάλυμα των προσφύγων, οι οποίοι ίδρυσαν την Ουρανούπολη το 1923.

Οι γλάροι που πετούν γύρω του και οι ψαράδες που μπαλώνουν τα δίχτυα τους κοντά στην προβλήτα, ταιριάζουν απόλυτα με την εικόνα του μοναχικού, ψηλού πύργου πάνω στην άμμο. Το σύμβολο της Ουρανούπολης, η τελευταία «καρτ ποστάλ» που παίρνουν μαζί τους όσοι μπαίνουν στο πλοίο για το Αγιο Ορος, φαίνεται πως υπάρχει εκεί από τον 12ο αιώνα και είναι ο μεγαλύτερος και καλύτερα σωζόμενος πύργος στη Χαλκιδική. Το συγκρότημα αποτελούν ο βυζαντινός πύργος, ο μικρός οχυρός περίβολος, που τον λένε μπαρμπακά, και ο αρσανάς του 1865.

Ανήκε στο μετόχι Προσφόριον (σημερινή Ουρανούπολη) του οποίου τον αρχικό πυρήνα κατείχε η μονή Βατοπεδίου ήδη το 1018. Διάσπαρτες πληροφορίες για τα όσα συνέβησαν στο στιβαρό κτίσμα αντλούμε από της πηγές, αφού οι ανασκαφικές έρευνες δεν έχουν ολοκληρωθεί. Ξέρουμε ότι το 1379 φιλοξενήθηκε εδώ ο δεσπότης της Θεσσαλονίκης Ιωάννης Παλαιολόγος, ότι σε σεισμό του 1585 έπαθε μεγάλες ζημιές και το 1858 ήταν ακατοίκητος και ερημωμένος -μια εικόνα που άλλωστε αντίκριζε κανείς τότε σε όλη τη Χαλκιδική. Επίσης, πιθανότατα πυρπολήθηκε το 1821, αφού υπάρχουν μαρτυρίες ότι το 1858 ήταν σε κακή κατάσταση και ακατοίκητος.

Η σημερινή μορφή του πύργου προέκυψε μετά από την εκτεταμένη επισκευή και ανακατασκευή του που ακολούθησε. Το 1924, μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, στους χώρους του μετοχίου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και ίδρυσαν την Ουρανούπολη. Με τον καιρό οικοδομήθηκαν κατοικίες που εντάχθηκαν σταδιακά σ’ ένα ενιαίο οικοδομικό σύνολο. Το 1928 ήρθε το ζεύγος Λοκ (Loch), η Τζόις και ο Σίντνεϊ, ως μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων. Εγκαταστάθηκαν στον πύργο και πρόσφεραν ουσιαστική βοήθεια στους πρόσφυγες και αργότερα στους σεισμοπαθείς.

Χρήσιμες Πληροφορίες
Στην Ουρανούπολη υπάρχει Αγροτική τράπεζα η οποία λειτουργεί μόνο κάθε Τετάρτη, αλλά υπάρχει μηχάνημα Α.Τ.Μ. Υπάρχουν επίσης: Φαρμακείο το οποίο είναι ανοικτό καθημερινά από τις 08.30 έως 14.00 και από 18.00 έως 21.30, Δημοτικό parking με φύλακα το οποίο χρεώνεται, αλλά και ελεύθερο χωρίς χρέωση, πρατήριο βενζίνης, ενοικιαζόμενες βάρκες (6974 953 878), ενοικιάσεις αυτοκινήτων, Λιμεναρχείο (23770 71248), Αστυνομικό Τμήμα στην Ιερισσό (23770 22236), Ε.Λ.Τ.Α. στην Ιερισσό, κατάστημα «ΓΕΡΜΑΝΟΣ» στην Ιερισσό (23770 21002).
Στο Αγιον Όρος υπάρχει Αγροτική τράπεζα στις Καρυες και Α.Τ.Μ., Ε.Λ.Τ.Α. στις Καρυές (23770 23214) και στη Δάφνη (23770 23297), Ιατρείο στις Καρυές (23770 23217).

Πως να ερθετε
Ο σταθμός του ΚΤΕΛ Χαλκιδικής στην Θεσσαλονίκη, βρίσκεται στον δρόμο για Νέα Μουδανιά (κόμβος PRAKTIKER), 10 περίπου λεπτά με ΤΑΞΙ από το Αεροδρόμιο. ΤΗΛ. 2310 316 555.

 

ΘΕΡΙΝΑ ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΚΤΕΛ
ΑΠΟ 16 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ   9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
Από Θες/νικη προς Ουρανούπολη Από Ουρανούπολη προς Θεσ/νικη
05:30*
06:15
08:30
10:45
12:45
14:30
16:30
18:30
05:30*
08:00
09:30
12:00
14:15**
16:00
18:15
*Εκτός Κυριακών και άλλων αργιών.
** Έχει ανταπόκριση με το καράβι του Αγίου Όρους.
ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΚΤΕΛ
ΑΠΟ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ  15 ΙΟΥΝΙΟΥ
Από Θες/νικη προς Ουρανούπολη Από Ουρανούπολη προς Θεσ/νικη
05:30*
06:15
08:30
10:45
12:45
14:30
17:45
05:30*
08:00
09:30
13:00
14:15**
17:30
*Εκτός Κυριακών και άλλων αργιών.
** Έχει ανταπόκριση με το καράβι του Αγίου Όρους.

 

planetnews

30 Απριλίου, 2019
Κατασκευή και φιλοξενεία ιστοσελίδων Computer World - Ζέλκας Ευριπίδης