Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα… Νομός Λαρίσης: Χειμωνιάτικες εξορμήσεις περί τον Κίσσαβο

larisaΗ Λάρισα δεν είναι μόνον κάμπος ούτε μέρος καταραμένο, όπου το καλοκαίρι λιώνουν και οι πέτρες. Οι φυσικές ομορφιές του νομού είναι πάρα πολλές. Ο Ολυμπος, ο Κίσσαβος, ο Πηνειός και το Δέλτα του, η ακτογραμμή με τις τεράστιες και πανέμορφες παραλίες και τα όμορφα χωριά.

Στον Κίσσαβο να δείτε την Αγιά, το Μεταξοχώρι, το Μεγαλόβρυσο, τη Μελίβοια, την Καρίτσα και στα παράλια τον Αγιόκαμπο, τη Σωτηρίτσα, τη Βελίκα, το κόκκινο Νερό και το Στόμιο. Από την άλλη μεριά του βουνού είναι τα Τέμπη και πάνω ψηλά τα πανέμορφα Αμπελάκια, πατρίδα του πρώτου συνεταιρισμού. Δίπλα, ο Κάτω Ολυμπος όπου αξίζει να επισκεφθείτε τη Ραψάνη, την Κρανιά και την Καλλιπεύκη.

Δεν είναι ψηλό βουνό ο Κίσσαβος. Η ψηλότερη κορυφή του, ο Προφήτης Ηλίας έχει 1.978 υψόμετρο κι έτσι υπολείπεται κατά πολύ του γίγαντα γείτονά του. Ομως τονίζω πως το ύψος δεν είναι πάντοτε ομορφιά. Και ο Κίσσαβος είναι πάρα πολύ όμορφο βουνό.

Αποτέλεσμα εικόνας για κισσαβος βουνο

Ο Κίσσαβος αποτελείται στη βάση του από κρυσταλλικά πετρώματα (μαρμαρυγιακούς σχιστόλιθους και γνεύσιους), πάνω από τα οποία υπάρχουν εκρηξιγενή πετρώματα. Σε όλες τις πλευρές του, και κυρίως στις ανατολικές, υπάρχει πλήθος από χαράδρες τις οποίες διατρέχουν χείμαρροι και ρυάκια. Η πιο εντυπωσιακή είναι η χαράδρα της Καλυψώς, η οποία μαγεύει με το φυσικό συνδυασμό καταρρακτών, λιμνών και βράχων.

Οι πολλές βροχές, σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, καθώς και το μεσογειακό κλίμα αποτελούν ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη πυκνής βλάστησης. Δυστυχώς, οι δυτικές πλευρές του βουνού παραμένουν γυμνές έπειτα από μεγάλη πυρκαγιά· οι ανατολικές, οι βόρειες και οι νότιες, όμως, αποζημιώνουν τον απαιτητικό ταξιδιώτη, καθώς είναι γεμάτες από οξιές, έλατα και καστανιές. Θυμηθείτε τα κάστανα του Κίσσαβου. Είναι φημισμένα για την εξαιρετική ποιότητά τους.

Στα Αμπελάκια

Τα Αμπελάκια είναι σκαρφαλωμένα στη βόρεια πλαγιά του Κίσσαβου, στη δεξιά πλευρά των Τεμπών, αμέσως μόλις μπούμε στο στενό από τη Θεσσαλία. Είναι ο πιο γνωστός από τους οικισμούς της κοιλάδας, λόγω της εξαιρετικής δραστηριότητας που ανέπτυξαν κατά τον 18ο αιώνα. Τα Αμπελάκια πήραν την ονομασία τους από τα μικρά αμπέλια που καλλιεργούνταν συστηματικά στην περιοχή.

Αποτέλεσμα εικόνας για αμπελακια λαρισας

Κατά τον 18ο αιώνα, οι ντόπιοι στράφηκαν στη νηματουργία και τη βαφική των νημάτων, γεγονός που δημιούργησε εντελώς νέα δεδομένα για τον τόπο και τη μικρή κοινωνία του. Οι Αμπελακιώτες εκμεταλλεύθηκαν μια αρχαία παράδοση βαφής νημάτων που στηριζόταν στη εξαγωγή χρωστικής ουσίας από τη ρίζα του φυτού ριζάρι (ερυθρόδανο), το οποίο φύτρωνε στην κοιλάδα των Τεμπών.

Οργάνωσαν μια παραγωγική κοινότητα βασισμένη στους θεσμούς της Αυτοδιοίκησης και συνέστησαν το 1780 συνεταιρισμό, στον οποίο συμμετείχαν όλοι. Σύντομα η τακτική τους απέδωσε καρπούς και τα Αμπελάκια γνώρισαν εκπληκτική οικονομική άνθηση. Με τη βοήθεια ενός εμπορικού δικτύου που σταδιακά οργάνωσαν στην Ευρώπη, και εκμεταλλευόμενοι τα προνόμια των Τούρκων, εξήγαν τα προϊόντα τους στα Βαλκάνια, την Αυστροουγγαρία και την υπόλοιπη Ευρώπη, όπου έγιναν ιδιαίτερα αγαπητά.

Η ακμή τους κράτησε έως τη δεύτερη δεκαετία του 19ου αιώνα. Η ξαφνική παρακμή τους αποδίδεται σε εσωτερικές διενέξεις και εξωτερικές αλλαγές, όπως οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι και η βιομηχανική επανάσταση, που έφερε φθηνότερα ανταγωνιστικά προϊόντα στις ευρωπαϊκές αγορές. Το πιο σημαντικό επίτευγμα όμως των Αμπελακιωτών, δείγμα της πολιτικής και πολιτισμικής ανόδου τους, ήταν η δημιουργία της Κοινής Συντροφίας και Αδελφότητας των Αμπελακίων.

Στην Καρίτσα

Φτάνοντας στο χωριό αυτό θα έχετε πλέον απομακρυνθεί 54 χλμ. από τη Λάρισα. H Kαρίτσα είναι χτισμένη σε 530 υψόμετρο. Oι κάτοικοί της, περίπου 800 στο σύνολό τους, ασχολούνται κυρίως με την παραγωγή αγροτικών προϊόντων και την αλιεία. H Kαρίτσα είναι γνωστή και για την πλούσια παραγωγή καστάνων και αν τύχει να βρεθείτε εκεί τον Oκτώβριο θα δείτε και τη γιορτή του κάστανου που γίνεται κάθε χρόνο.

61782112

Από την Kαρίτσα μπορείτε να ακολουθήσετε πολλές διαδρομές που ξεκινούν από τις πλαγιές του βουνού και καταλήγουν ώς τη θάλασσα. Κατηφορίζοντας, πρώτα θα χαζέψετε από ψηλά κι έπειτα θα βρεθείτε σε μικρές και απείραχτες παραλίες όπως είναι η Πλατιά Αμμος, η Παναγίτσα, ο Ψαρόλακκας, αλλά και το Kαλύβι και το Πηγάδι.

Στη Σωτηρίτσα

Στη Σωτηρίτσα πάμε ανηφορίζοντας από τον παραθαλάσσιο οικισμό της για να δούμε τα λιθόστρωτα δρομάκια, τα ξωκλήσια και κάποια παλαιοχριστιανικά ευρήματα. Tο πιο σημαντικό είναι ίσως τα πολλά αναπαλαιωμένα σπίτια. Ακόμα αξίζει να δείτε τον όμορφο καταρράκτη κάτω από το χωριό.

Στη Μελίβοια

Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση 45 χλμ. από τη Λάρισα και σε ύψος 400 μ. Η Μελίβοια, χτισμένη στις παρυφές της Οσσας, παρέχει μαγευτική θέα προς το Αιγαίο και τον Θερμαϊκό Κόλπο.

Οι κάτοικοί της, παραδοσιακά ασχολούμενοι με τα γεωργοκτηνοτροφικά, πρόσφατα στρέφονται στον τουρισμό, εκμεταλλευόμενοι τις ομορφιές του τόπου τους. Στην περιοχή ευδοκιμούν εκλεκτά καρποφόρα που πλουτίζουν το φυσικό τοπίο, όπως η καστανιά, η κερασιά, η ροδακινιά, η μηλιά, η αχλαδιά και φυσικά η ελιά.

Ο τόπος οφείλει το τωρινό του όνομα στη Μελίβοια, γυναίκα του Μάγνη, γενάρχη των Μαγνήτων, που κατοικούσαν στην ευρύτερη περιοχή, γνωστή ως Μαγνησία. Ομως η αρχαία Μελίβοια, η οποία αναφέρεται ακόμη και στον Ομηρο και καταστράφηκε το 168 π.Χ. από τους Ρωμαίους, βρισκόταν μάλλον νοτιότερα, στην περιοχή της Σκήτης.

Η αρχαιότερη αναφορά στον σημερινό οικισμό γίνεται στα τέλη της Βυζαντινής Περιόδου. Παλαιότερα ήταν γνωστός με το περίεργο όνομα Θανάτου, που μάλλον οφειλόταν στα πολλά δεινά που είχαν πλήξει τους κατοίκους, και ονομάστηκε Μελίβοια το 1920.

Στην Αγιά

Με τους 3.027 κατοίκους της, η Αγιά είναι η μεγαλύτερη πόλη της περιοχής και έδρα του ομώνυμου δήμου. Απέχει 36 χλμ. από τη Λάρισα και βρίσκεται σε 200 υψόμετρο. Μπορείτε βεβαίως να την προσεγγίσετε κατ” ευθείαν από τη Λάρισα αν έρθετε από τα δυτικά. Η ονομασία της οφείλεται ή στο αρχαίο ουσιαστικό αγυιά, δηλαδή πέρασμα, ή στην εκκλησία της Αγίας Αννης (Αγιάννα – Αγιά).

Φαίνεται ότι κατοικήθηκε από πολύ παλιά, καθώς στην περιοχή έχει εντοπιστεί προϊστορικός οικισμός, μόλις 500 μέτρα από το ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.

agia-larissa-beach-003

Στην αρχαιότητα, από εκεί ελεγχόταν η δεύτερη μετά τα Τέμπη δίοδος από τον Βορρά. Η σύγχρονη πόλη, χτισμένη κατά την πρώτη περίοδο της Τουρκοκρατίας, γνώρισε μεγάλη ακμή τον 17ο και τον 18ο αιώνα, που οφειλόταν στην εξαγωγή νημάτων και κουκουλιών μεταξιού. Κατά την Eπανάσταση του 1878, σημειώθηκαν σοβαρές συγκρούσεις ανάμεσα στον τουρκικό στρατό και τους οπλαρχηγούς της περιοχής Χαρίση, Κεπέλη και Ηρακλείδη. Τελικά η περιοχή ενσωματώθηκε στην Ελλάδα με τη Συνθήκη του Βερολίνου, το 1878.

Στην Αγιά αξίζει να επισκεφθείτε τις εκκλησίες της, μοναδικά μνημεία του τόπου, μάρτυρες της ιστορικής πορείας της. Τα κυριότερα δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής είναι ο Πύργος του Χατζηκώστα και η περιοχή της Ανω Πόλης, με τον παραδοσιακό οικισμό.

Στο αρχοντικό Αλεξούλη (18ος αι.) στεγάζεται η αρχαιολογική συλλογή που περιλαμβάνει ευρήματα της περιοχής, όπως επιτύμβιες στήλες, επιγραφές, ρωμαϊκά γλυπτά και νομίσματα. Επίσης, εκεί φυλάσσεται και το ιστορικό αρχείο με έγγραφα από τον 18ο αιώνα. Στην Αγιά λειτουργεί και δημοτική δανειστική βιβλιοθήκη με 2.000 τόμους.

Στο Μεταξοχώρι

Αποτέλεσμα εικόνας για μεταξοχωρι λαρισας

Aν πάρετε το δρόμο δυτικά της Aγιάς, σε απόσταση 2 χλμ. θα δείτε ένα ωραιότατο χωριουδάκι, το Mεταξοχώρι. Mέχρι το 1927 ονομαζόταν Pέτσιανη, που στα Σερβικά σημαίνει «χωριό πλάι στο ποτάμι». Tο 1927 μετονομάστηκε σε Mελίσσι και το 1929 απέκτησε το σημερινό του όνομα, από τη βασικότερη τότε παραγωγή του χωριού που ήταν το μετάξι. Σήμερα είναι ένα χωριό 620 κατοίκων, εκ των οποίων οι περισσότεροι ασχολούνται κυρίως με την δενδροκαλλιέργεια και την παραγωγή μήλων, κερασιών και φουντουκιών.

Aξίζει να το περπατήσετε για να δείτε τα παλιά αρχοντικά του, που άλλα είναι αναπαλαιωμένα κι άλλα είναι έτοιμα να γκρεμιστούν. Ενα τέτοιο είναι το αρχοντικό των Φαβρ ή το «σπίτι της μαντάμως», όπως το αποκαλούν οι ντόπιοι. Tο αρχοντικό χτίστηκε το 1876 από τον Eλβετό Eυγένιο Φαβρ και τη Γαλλίδα σύζυγό του Στεφανία. Oι Φαβρ ασχολήθηκαν με τη μεταξουργία, τη μακαρονοποιία και το εμπόριο γίδινου μαλλιού. Tο τεράστιο αρχοντικό με τα πολυτελή έπιπλά του και τις τοιχογραφίες σε τοίχους και ταβάνια από τον Nικ. Aργυρόπουλο έφερε μια ευρωπαϊκή νότα στο χωριό κι ενδεχομένως επηρέασε την ντόπια αρχιτεκτονική. Aξίζει επίσης να δείτε τις καμάρες του υδραγωγείου που έχτισαν οι μοναχοί του Aγίου Eυσταθίου για να έρχεται το νερό στη Mονή.

Στη Σκήτη

Η Σκήτη βρίσκεται νότια της Αγιάς στην πλαγιά του Μαυροβουνίου, σε 310 υψόμετρο, απέχει από τη Λάρισα 46,8 χλμ. και ο πληθυσμός της ανέρχεται στους 272 κατοίκους. Το όνομα του χωριού πιθανόν αποτελεί ένδειξη ότι σ” αυτό το χώρο παλαιότερα ασκήτευαν μοναχοί. Η θέση της αρχαίας Μελίβοιας, της παλιάς μυθικής πρωτεύουσας του Φιλοκτήτη, έπειτα από έρευνες, τοποθετείται κοντά στο Πολυδένδρι ή στη Σκήτη.

Στη Ραψάνη

Στο σημείο συνάντησης του Ολύμπου με τον Κίσσαβο, τους οποίους χωρίζει ο Πηνειός ποταμός βρίσκεται ένα πανέμορφο χωριό, η Ραψάνη, χτισμένη σε υψόμετρο περίπου 500 μέτρων. Εχει πάρει την ονομασία της από τους σχιστόλιθους (ραψάνες) της περιοχής. Στο τέλος του χωριού βρίσκεται το ξωκλήσι του Ιωάννη του Προέδρου, που σύμφωνα με την επιγραφή του ανεγέρθηκε και αγιογραφήθηκε το 1546. Στην περιοχή βρίσκεται και η Αγία Τράπεζα, που χρονολογείται από τον 10ο αιώνα, αλλά κάηκε και ξαναχτίστηκε το 1778. Δυστυχώς, οι εννέα από τις 22 εικόνες του ξυλόγλυπτου τέμπλου της έχουν κλαπεί. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μοναστήρι του Σωτήρος, στο μέσο περίπου της διαδρομής από την ενθική οδό στη Ραψάνη. Ομως, επίσκεψη στη Ραψάνη χωρίς κρασί δεν γίνεται. Κι αυτό γιατί η περιοχή φημίζεται για την αμπελουργία της. Εκεί καλλιεργείται μια ξεχωριστή ποικιλία ξερικών σταφυλιών, που δίνουν το ξεχωριστής ποιότητας ονομασίας προέλευσης κρασί «Ραψάνης». Πριν από μερικά χρόνια, ο τοπικός συνεταιρισμός διέκοψε τη λειτουργία του και το τοπικό οινοποιείο πέρασε στην ιδιοκτησία της εταιρείας Τσάνταλη.

krasi

 

 

 

 

 

H περιοχή παράγει κυρίως μήλα, φουντούκια και κεράσια πρώτης ποιότητος. Σε μικρότερες ποσότητες παράγονται ελιές, σύκα, βύσσινα, ροδάκινα και πατάτες.

Aπό το γυναικείο μοναστήρι της Aνατολής (15 χλμ. από την Aγιά) μπορείτε να προμηθευτείτε τυρί και τσίπουρο που παράγουν οι μοναχές και από την οικοτεχνία ΓIAM (T/24940-22.225) που βρίσκεται μέσα στην Aγιά της μικρής πλην εξαίρετης μαγείρισσας Aύρας μπορείτε να ψωνίσετε καλούδια σπάνιας γευστικής καλλονής μέσα σε γιάλες όπως πικάντικα γιαουρτοτυράκια στο λάδι, μελιτζάνες σε σάλτσα μαϊντανού, φρέσκα σκόρδα τουρσί, γαύρο ξιδάτο κ.λπ.

Aν περάσετε από Tέμπη, επισκεφθείτε το Oινοποιείο Nτούγκου (Iτέα Tεμπών, T/22410-620.621 0495-93.112) για πολύ καλό κρασί της περιοχής.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Eπειδή υπάρχουν πολλά όμορφα πράγματα να δείτε και να κάνετε, θα σας συνιστούσα να κάνετε μια επαφή με την Trekking Hellas της Ανατολικής Θεσσαλίας στη Βελίκα της Λάρισας (T/2410-285554, 24940-51809) που οργανώνει διάφορες ενδιαφέρουσες δραστηριότητες. Mπορείτε να κάνετε κανό ή rafting στον Πηνειό, κανό στο Δέλτα του ποταμού, που είναι πολύ βατό, mountain bike καθώς και πολλά άλλα όπως τρέκκινγκ, bird watching και τοξοβολία.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Kωδικός κλήσης………………………………….24940
Δήμος Mελίβοιας……………………………….53.271
Λιμενικός Σταθμός……………………………..52.222
Kέντρο Yγείας Aγιάς…………………………..22.222
Aστυνομία………………………………………..22.300
Γραφείο Πληροφόρησης………………………53.252

planetnews

12 Φεβρουαρίου, 2019
Κατασκευή και φιλοξενεία ιστοσελίδων Computer World - Ζέλκας Ευριπίδης