Έρχεται η δεύτερη γενιά εμβολίων -Θα προσφέρουν διαρκή ανοσία

Στη μάχη κατά των μεταλλάξεων η επιστημονική κοινότητα καθώς φοβούνται πως όσο συνεχίζει ο ιός να μεταλλάσσεται, ίσως καταφέρει να ξεφύγει των εμβολίων – Αμερικανική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Cell, αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο τα επόμενης γενιάς εμβόλια μπορούν να ενεργοποιούν τα Τ-κύτταρα για να εξουδετερώνουν τον κορωνοϊό

Την επόμενη γενιά εμβολίων για την πρόληψη της νόσου Covid-19 σχεδιάζουν ήδη επιστήμονες και φαρμακευτικές εταιρείες. Σύμφωνα με μελέτη που μόλις δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell τα νέα εμβόλια θα στοχεύουν στην ενεργοποίηση των Τ-κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε να παρέχουν μακροχρόνια προστασία έναντι του κορωνοϊού και των νέων παραλλαγών του.

Τα πρώτης γενιάς εμβόλια για την Covid-19 που ήδη χορηγούνται σε εκατομμύρια πολίτες ανά τον κόσμο, είναι αποτελεσματικά στην πρόληψη της σοβαρής νόσησης, περιλαμβανομένης και της νοσηρότητας που προκαλούν οι γνωστές μεταλλάξεις του SARS-CoV-2.

Ωστόσο οι επιστήμονες εκφράζουν φόβους ότι όσο συνεχίζει ο ιός να μεταλλάσσεται ίσως καταφέρει να ξεφύγει των εμβολίων, πράγμα που σημαίνει ότι τα επόμενης γενιάς εμβόλια θα πρέπει να λειτουργούν διαφορετικά.

Αμερικανική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Cell, αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο τα επόμενης γενιάς εμβόλια μπορούν να ενεργοποιούν τα Τ-κύτταρα για να εξουδετερώνουν τον κορωνοϊό.

Οι επιστήμονες του Ινστιτούτου Broad του ΜΙΤ και του Χάρβαρντ μαζί με το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης και άλλα ερευνητικά ιδρύματα, ανέλυσαν μέχρι πρότινος παραγνωρισμένα τμήματα του γονιδιώματος του κορωνοϊού και ανακάλυψαν ένα εκπληκτικά μεγάλο κλάσμα θραυσμάτων της βασικής ιικής πρωτεΐνης, δηλαδή πεπτίδια που προκαλούν ισχυρότερες αποκρίσεις των Τ-κυττάρων, από άλλα έως σήμερα γνωστά πεπτίδια.

Η νέα αυτή επιστημονική ανακάλυψη θα μπορούσε να βοηθήσει τους παρασκευαστές των εμβολίων να εντοπίσουν καλύτερους ιικούς στόχους για τα εμβόλια νέας γενιάς ώστε να προσφέρουν διαρκή ανοσία έναντι του SARS-CoV-2 και των συνεχόμενων μεταλλάξεων του.

Οι δύο γραμμές άμυνας του ανοσοποιητικού

Όταν το σώμα έρχεται αντιμέτωπο με ένα ιό, εγείρει δύο είδη ανοσοαπόκρισης. Στην ανοσία που προκαλείται από Β-κύτταρα, τα ανοσοκύτταρα δημιουργούν αντισώματα που εξουδετερώνουν τον ιό.

Στην ανοσία που προκαλείται από τα Τ-κύτταρα, τα μολυσμένα κύτταρα «τεμαχίζουν» τις ιικές πρωτεΐνες και σπρώχνουν τα θραύσματα αυτών των πρωτεϊνών στην κυτταρική επιφάνεια χρησιμοποιώντας τις κυτταρικές πρωτεΐνες του ανθρώπινου αντιγόνου των λευκοκυττάρων (HLA).

Αυτά τα πεπτίδια δρουν σαν «φάροι» για τα Τ-κύτταρα, τα οποία εξαπολύουν επίθεση στα μολυσμένα κύτταρα και τα εξαλείφουν από το σώμα. Τα Τ-κύτταρα έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης τους τελευταίους μήνες και σε ότι αφορά την αλληλεπίδρασή τους με τον SARS-CoV-2.

Μελέτες έχουν δείξει ότι, η απόκριση των Τ-κυττάρων έναντι των νέων παραλλαγών του κορωνοϊού είναι σχεδόν ίδια με την απόκριση των Τ-κυττάρων στον αρχικό ιό. Αυτό είναι ένα κρίσιμο εύρημα επειδή σημαίνει ότι τα εμβόλια που έχουν σχεδιαστεί για να προκαλούν ανοσία δια των Τ-κυττάρων μπορεί να μην χρειάζεται να τροποποιούνται (όπως γίνεται στην περίπτωση των εμβολίων της εποχικής γρίπης) όταν εμφανίζονται νέες παραλλαγές του κορωνοϊού.

Μία πιθανή εξήγηση γι’ αυτήν την πιο «συνεπή» απόκριση των Τ-κυττάρων είναι ότι τα αντισώματα που παράγονται δια του εμβολιασμού στοχεύουν γενικά την πρωτεΐνη του ιού.

Αυτή η πρωτεΐνη είναι από τις πιο ευμετάβλητες περιοχές του κορωνοϊού και τα αντισώματα ενδέχεται να μην ανιχνεύουν τις πρωτεΐνες S που είναι πολύ μεταλλαγμένες στις νέες παραλλαγές του SARS-CoV-2.

Αντιθέτως, τα ιικά πεπτίδια που δημιουργούν αποκρίσεις Τ-κυττάρων προέρχονται από έναν αριθμό ιικών πρωτεϊνών, οι οποίες γενικά είναι γενετικώς πιο σταθερές από την πρωτεΐνη S.

Ισχυρή ανοσοαπόκριση

Για να διερευνήσει τον λειτουργικό ρόλο των πεπτιδίων, η επιστημονική ομάδα συνεργάστηκε με το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, το Ινστιτούτο Καρκίνου Dana-Farber, το Ινστιτούτο Ανοσολογίας La Jolla και την εταιρεία βιοτεχνολογίας Repertoire.

Διαπίστωσαν λοιπόν ότι μερικά από τα πεπτίδια προκαλούσαν ισχυρότερη ανοσοαπόκριση από άλλα, που προέρχονται από κανονικές περιοχές, τόσο σε ποντίκια όσο και σε δείγματα αίματος από ασθενείς με COVID-19. Αλλά αυτό που είναι πιο σημαντικό είναι η παρατήρηση ότι ένα «κρυμμένο» πεπτίδιο -που ονομάζεται ORF9b- εμφάνισε ισχυρότερες αποκρίσεις σε ασθενείς συγκριτικά με τα πεπτίδια που γνωρίζαμε μέχρι πρότινος.

Τα εργαστηριακά αποτελέσματα δείχνουν ότι το πεπτίδιο αυτό μπορεί να είναι ιδανικός στόχος για τα εμβόλια επόμενης γενιάς και η ερευνητική ομάδα έχει ήδη κοινοποιήσει τα ευρήματά της σε επιστήμονες που εργάζονται για την ανάπτυξη εμβολίων.

Τέλος, οι ερευνητές ανακάλυψαν και άλλους πιθανούς στόχους για θεραπευτικές παρεμβάσεις έναντι της Covid-19, περιλαμβανομένων πρωτεϊνών από ένα κυτταρικό μονοπάτι πρωτεοσωμάτων, που όταν αναστέλλονται από τον SARS-CoV-2, τον βοηθούν να εισβάλλει στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν ότι όσο καλύτερα κατανοήσουμε τις τακτικές που χρησιμοποιεί ο κορωνοϊός για να αποφύγει το ανοσοποιητικό σύστημα τόσο ευκολότερο θα είναι για τους επιστήμονες να αναπτύξουν αποτελεσματικές θεραπείες για τη λοίμωξη που προκαλεί. Και προτείνουν έναν προσεκτικό επαναπροσανατολισμό του τρόπου με τον οποίο οι επιστήμονες μελετούν την ανοσοαπόκριση του σώματος στον SARS-CoV-2.

Κάνατε και τη δεύτερη δόση του εμβολίου; Τι να προσέξετε από εδώ και πέρα

Όσοι είναι πλήρως εμβολιασμένοι κατά της Covid-19 εξακολουθούν να τηρούν ορισμένα μέτρα προστασίας για τα οποία μιλάει στο ygeiamou η κυρία Ελένη Πατρόζου, Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος, Επιστημονική Συνεργάτιδα του ΥΓΕΙΑ

Τα εμβόλια του Covid-19 μας έχουν γεμίσει όλους ελπίδα καθώς αποτελούν ασπίδα προστασίας έναντι του κορωνοϊού. Πρέπει όμως όλοι να γνωρίζουμε ότι μέχρι να είναι ευρέως διαθέσιμα και να επιτύχουμε τα υψηλά ποσοστά ανοσίας αγέλης που απαιτούνται για να τερματιστεί η πανδημία, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί.

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, τα άτομα που έχουν ήδη εμβολιαστεί πλήρως μπορούν να επιστρέψουν μερικώς σε κάποιες από τις δραστηριότητες τους, συνεχίζοντας όμως να τηρούν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας τόσο για την ασφάλεια τους όσο και για τους οικείους τους.

Ποια άτομα θεωρούνται πλήρως εμβολιασμένα;
Τα άτομα που θεωρούνται πλήρως εμβολιασμένα είναι:
• Όσοι έχουν εμβολιαστεί και με τη δεύτερη δόση του εμβολίου της Pfizer ή της Moderna, και έχει περάσει διάστημα 2 εβδομάδων από τον τελευταίο εμβολιασμό.
• Όσοι έχουν εμβολιαστεί με το εμβόλιο Janssen ή της Johnson & Johnson
και έχει περάσει διάστημα 2 εβδομάδων από τον εμβολιασμό.
• Όσοι έχουν εμβολιαστεί με 2 δόσεις εμβολίου Astra Zeneca και έχει περάσει διάστημα 2 εβδομάδων από τον εμβολιασμό
Σε περίπτωση που δεν πληροίτε τις παραπάνω προϋποθέσεις, δεν θεωρείτε ότι έχετε εμβολιαστεί πλήρως καθώς δεν έχετε ακόμη αναπτύξει τα απαραίτητα αντισώματα έναντι του κορωνοϊού.

Ποια μέτρα προστασίας θα πρέπει να τηρείτε ακόμα και αν έχετε εμβολιαστεί πλήρως;
Μετά τον εμβολιασμό σας και μέχρι να περιοριστεί η κυκλοφορία του ιού στην κοινότητα (όταν επιτευχθεί η ανοσία αγέλης) θα πρέπει να συνεχίσετε να εφαρμόζετε τα μέτρα προστασίας όπως η υγιεινή των χεριών, η χρήση μάσκας και η τήρηση αποστάσεων.
Αυτό γιατί είναι πιθανό ότι ακόμη και οι εμβολιασμένοι αν έρθουν σε επαφή με τον ιό μπορούν να τον μεταφέρουν, παρότι οι ίδιοι δεν εμφανίζουν κατά κανόνα συμπτώματα.

Τα μέτρα προφύλαξης θα πρέπει να τα εφαρμόζετε όταν:
• Βρίσκεστε σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους με συνωστισμό.
• Συγκεντρώνεστε με άτομα που δεν έχουν εμβολιαστεί καθόλου ή δεν έχουν πλήρως εμβολιαστεί.
• Επισκέπτεστε άτομο που δεν έχει εμβολιαστεί και διατρέχει αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης από τον ιό COVID-19 ή συζεί με άτομο που ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου.
• Όταν ταξιδεύετε με αεροπλάνα, λεωφορεία, τρένα και άλλα μέσα μαζικής μεταφοράς.
• Βρίσκεστε στο χώρο εργασίας σας.

Τι μπορείτε να κάνετε εάν έχετε εμβολιαστεί πλήρως;

  • Να βρίσκεστε σε εσωτερικούς χώρους με άλλα άτομα πλήρως εμβολιασμένα χωρίς να φοράτε μάσκα ή να τηρείτε αποστάσεις 2 μέτρων.
  • Αν έρθετε σε επαφή με άτομο με επιβεβαιωμένη λοίμωξη από SARS Cov-2 δεν χρειάζεται να μπείτε σε καραντίνα, γιατί ο κίνδυνος λοίμωξης είναι πολύ χαμηλός. Θα πρέπει ωστόσο να παρακολουθείτε την εμφάνιση συμπτωμάτων για 14 ημέρες μετά την έκθεση και να τηρούν τα μέτρα κοινωνικής απόστασης

Τι γνωρίζουμε και τι μαθαίνουμε ακόμα;
Γνωρίζουμε ήδη ότι τα εμβόλια COVID-19 είναι αποτελεσματικά στην πρόληψη της νόσου ιδιαίτερα από σοβαρή ασθένεια ή θάνατο καθώς μας παρέχουν προστασία εκπαιδεύοντας το ανοσοποιητικό μας σύστημα ώστε να αντιδράσει στον ιό. Τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι τα εμβόλια μπορεί να βοηθήσουν στην αποτροπή της εξάπλωσης του ιού COVID-19, αλλά καθώς όμως περισσότεροι άνθρωποι εμβολιάζονται τόσο περισσότερη γνώση αποκτούμε. Θα χρειαστούν πρόσθετες αξιολογήσεις και κλινικές δοκιμές για να εκτιμηθεί με ασφάλεια, πόσο χρόνο διαρκεί η προστασία μας από τον ιό μετά τον εμβολιασμό, πόσο αποτελεσματικά είναι τα εμβόλια έναντι των μεταλλάξεων του ιού και αν μπορεί ένα άτομο πλήρως εμβολιασμένο να μεταδώσει τη νόσο Covid-19.

*Η κυρία Ελένη Πατρόζου είναι Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος, Επιστημονική Συνεργάτις του ΥΓΕΙΑ

2 Ιουνίου, 2021
Κατασκευή και φιλοξενεία ιστοσελίδων Computer World - Ζέλκας Ευριπίδης