ΘΕΜΑ ΥΓΕΙΑΣ: Ηλεκτρολύτες: Τι είναι και πώς θα τους αναπληρώσετε

Οι ηλεκτρολύτες είναι στοιχεία που βρίσκονται στο σώµα και σε υγρά του και φέρουν ηλεκτρικό φορτίο. Η διατήρηση της ισορροπίας τους στον ανθρώπινο οργανισµό είναι σηµαντική, καθώς ρυθμίζουν την κατανοµή νερού στο σώµα, επηρεάζουν το pH του αίµατος και συμβάλλουν στη νευροµυϊκή διέγερση.

Ηλεκτρολύτης είναι οποιαδήποτε ουσία που περιέχει ελεύθερα ιόντα και συμπεριφέρεται σαν μέσο αγωγής ηλεκτρισμού.

Οι ηλεκτρολύτες είναι απαραίτητοι για τις συσπάσεις των μυών, ώστε ο άνθρωπος να κινείται, να ανασαίνει, να γίνεται η κυκλοφορία του αίματος και γενικά να διατηρεί την ευρωστία του.

Σε ακραίες συνθήκες θερμοκρασίας, όταν π.χ. κάνει πολλή ζέστη, λόγω της έντονης εφίδρωσης και της αναπνοής, το σώμα αποβάλλει ένα μεγάλο ποσό νερού που εμπεριέχει τους ηλεκτρολύτες. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και μετά από έντονη άσκηση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεσαι αναπλήρωση των ηλεκτρολυτών είτε μέσω κάποιων ενεργειακών ποτών είτε μέσω των κατάλληλων τροφών.

Εύκολοι τρόποι αναπλήρωσης των ηλεκτρολυτών

-Προσθέστε μια πρέζα αλάτι σε ένα ποτήρι νερό και πιείτε το αργά. Εάν είστε άρρωστοι ή έχετε δουλέψει σε εξωτερικό χώρο με ζέστη για περισσότερο από 40 λεπτά, αυτός είναι ένας γρήγορος τρόπος για να αναπληρώσετε τα επίπεδα νατρίου στον οργανισμό σας. Αν έχετε υψηλή πίεση πάντως, θα πρέπει να αποφεύγετε το αλάτι.

-Φάτε μια μπανάνα για να αναπληρώσετε το κάλιο στον οργανισμό σας. Πιείτε ένα ποτήρι νερό μαζί για να βοηθήσετε την απορρόφηση του καλίου. Το καλοκαίρι προτιμήστε το καρπούζι που καταπολεμά την αφυδάτωση και είναι επίσης ένα φρούτο υψηλής περιεκτικότητας σε κάλιο.

-Φτιάξτε το δικό σας αθλητικό ποτό για να αναπληρώσετε τους χαμένους ηλεκτρολύτες. Προσθέστε 1/4 του κουταλιού του γλυκού αλάτι, 1/4 του κουταλιού του γλυκού σόδα, το χυμό από 1/2 φλιτζάνι πορτοκάλι και 2 κουταλιές της σούπας ζάχαρη σε 1 λίτρο νερού και έπειτα ανακατέψτε το μείγμα.

-Πιείτε φυσικό νερό καρύδας που θα βρείτε στα καταστήματα που πουλάνε βιολογικά προϊόντα ή σε σούπερ μάρκετ. Το νερό καρύδας είναι αναζωογονητικό, ενυδατικό και σας παρέχει μια καλή δόση καλίου.

-Αναπληρώστε το μαγνήσιο τρώγοντας μπρόκολο ή σπανάκι και το ασβέστιο τρώγοντας ένα μπολ γιαούρτι, τυρί με χαμηλά λιπαρά ή ένα ποτήρι γάλα

Μεγάλη ή μικρή συγκέντρωση των διαφόρων ηλεκτρολυτών στο σώμα μπορεί να έχει επιπτώσεις στην υγεία. Για παράδειγμα, η φυσιολογική συγκέντρωση του νατρίου στο αίμα είναι  135-145 χιλιοστοϊσοδύναμα ανά λίτρο (mEq/L) και αν κάποιος έχει λιγότερη συγκέντρωση νατρίου στο αίμα του, μια κατάσταση που ονομάζεται υπονατριαιμία, μπορεί να παρουσιάσει επιληπτικές κρίσεις. Αντίστοιχα η φυσιολογικέ τιμές του καλίου είναι 3.5-5,0 mEq/L και αν κάποιος έχει λιγότερο κάλιο από το κανονικό, μια κατάσταση που ονομάζεται υποκαλιαιμία, μπορεί να εμφανίσει κράμπες στα πόδια του. Σε μια πάθηση που λέγεται προεκλαμψία, της οποίας η αιτία παραμένει άγνωστη, η αντιμετώπιση γίνεται με παροχή μαγνησίου.

Από τη στιγμή που οι ηλεκτρολύτες είναι θετικά ή αρνητικά φορτισμένα σωματίδια, δημιουργούν ένα ασθενές ηλεκτρικό ρεύμα μέσα στο νερό. Αυτό το χαρακτηριστικό τους είναι πολύ σπουδαίο για το σώμα διότι δημιουργείται ηλεκτρικό ρεύμα κατά μήκος των κυτταρικών μεμβρανών και μ’ αυτό τον τρόπο ρυθμίζεται η κίνηση του νερού και άλλων θρεπτικών συστατικών μέσα και έξω από τα κύτταρα.

Η δίοδος των υγρών στο κύτταρο ή η έξοδός τους από αυτό μέσω της κυτταρικής μεμβράνης ρυθμίζεται από την κίνηση των ηλεκτρολυτών. Τα υγρά ακολουθούν τους ηλεκτρολύτες και έτσι διατηρείται η ισορροπία του νερού που χρειάζεται το σώμα. Με τους ηλεκτρολύτες επίσης μεταφέρονται τα θρεπτικά συστατικά μέσα στα κύτταρα και αποβάλλονται οι τοξίνες έξω από αυτά. Οι ρυθμίσεις γίνονται εφικτές από το ηλεκτρικό δυναμικό που δημιουργούν οι ηλεκτρολύτες μέσα και έξω από την κυτταρική μεμβράνη. Τέλος, κάθε σύσπαση των μυών χρειάζεται ενέργεια για να γίνει και το μέσο διέλευσης της ενέργειας αυτής είναι οι ηλεκτρολύτες.

Οι φυσιολογικές τιμές στο αίμα

Το σώμα έχει μηχανισμούς για να διατηρεί τους ηλεκτρολύτες σε συγκεκριμένες συγκεντρώσεις τιμών στο αίμα και ένας από αυτούς είναι η λειτουργία των νεφρών. Μερικές φορές όμως οι μηχανισμοί του σώματος που διατηρούν τους ηλεκτρολύτες στις φυσιολογικές τους τιμές δεν λειτουργούν όπως π.χ. συμβαίνει στην νεφρική ανεπάρκεια, και προκαλείται ανισορροπία ηλεκτρολυτών. Στη νεφρική ανεπάρκεια, το υπερβολικό κάλιο μπορεί να προκαλέσει ακόμα και για καρδιακή ανακοπή.

Οι βασικοί ηλεκτρολύτες του σώματος και οι φυσιολογικές τιμές τους στο αίμα είναι οι παρακάτω:

  • Νάτριο [sodium] (Na+): 135-145 mEq/L. Είναι υπεύθυνο για τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους του νερού που υπάρχει στο σώμα. Συνηθίζει να βρίσκεται στα υγρά έξω από τα κύτταρα.
  • Κάλιο [potassium] (K+): 3,5-5,0 mEq/L. Ενώ το νάτριο βρίσκεται κυρίως έξω από τα κύτταρα, το κάλιο βρίσκεται μέσα στα κύτταρα.
  • Χλώριο [chloride] (Cl): 350–375 mg/dL (98 – 108 mmol/L). Είναι το κυρίαρχο ανιόν στο σώμα και βρίσκεται κυρίως έξω από τα κύτταρα.
  • Ασβέστιο [calcium] (Ca2+): Συνολικά 8,8-10,4 mg/dL (για το ελεύθερο ασβέστιο είναι 4,8–5,2 mg/dL. Το ασβέστιο παίζει σημαντικό ρόλο στη σύσπαση των μυών.
  • Μαγνήσιο [magnesium] (Mg2+): 1,9-3,1 mg/dL (1,5-2,6 mEq/L). Το μαγνήσιο ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και διατηρεί σταθερό τον καρδιακό ρυθμό.
  • Φώσφορος [phosphate] (PO42-): 4-6,5 mg/dL (1.2-3 mEq/L). Το ανιόν του φωσφόρου συνεργάζεται με το ασβέστιο για την υγεία των οστών και των δοντιών αλλά είναι επίσης ουσιώδες για την παραγωγή ενέργειας μέσα στα κύτταρα.

Η κύρια αιτία που μπορεί να διαταράξει την ισορροπία των ηλεκτρολυτών είναι ο υπερβολικός ιδρώτας ενώ άλλες αιτίες μπορεί να είναι ο εμετός και ορισμένα φάρμακα. Μαζί με ένα λίτρο ιδρώτα χάνουμε περίπου 1,15 γρ. μαγνήσιο, 1,48 γρ. χλώριο, 1,15 γρ. νάτριο, 0,23 γρ. κάλιο και 0,02 γρ. ασβέστιο.

healthyliving      planetnews

4 Αυγούστου, 2017
Κατασκευή και φιλοξενεία ιστοσελίδων Computer World - Ζέλκας Ευριπίδης